Τα 10 πιο συχνά διατροφικά λάθη στη Μεγάλη Εβδομάδα

Η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας για πολλούς δεν είναι απλώς μια θρησκευτική πρακτική, αλλά και μια ευκαιρία για «αποτοξίνωση» και διατροφική επανεκκίνηση. Στην πράξη, όμως, συχνά συμβαίνει το αντίθετο. Η αποχή από ζωικά τρόφιμα δεν εγγυάται αυτόματα μια ισορροπημένη διατροφή και, χωρίς σωστό σχεδιασμό, μπορεί να οδηγήσει σε επιλογές που επιβαρύνουν τον οργανισμό. Υδατάνθρακες χωρίς μέτρο, έλλειψη πρωτεΐνης, παγίδες στα «νηστίσιμα» προϊόντα και μεγάλες αυξομειώσεις στην ποσότητα φαγητού μέσα στη μέρα είναι μόνο μερικά από τα πιο συχνά λάθη. Την ίδια στιγμή, η καθημερινότητα αλλάζει, τα ωράρια διαταράσσονται και η κόπωση αυξάνεται, επηρεάζοντας άμεσα τις διατροφικές μας συνήθειες. Το αποτέλεσμα είναι μια εβδομάδα που αντί να λειτουργεί υποστηρικτικά για το σώμα, καταλήγει συχνά να το πιέζει περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε. Γι' αυτό ο επιστημονικός διευθυντής της Nutripass, Γιάννης Αντωνίου, παρουσιάζει τους 10 μεγαλύτερους διατροφικούς κινδύνους της νηστείας.

1. Υπερκατανάλωση υδατανθράκων

Τόσο οι μελέτες όσο και η εμπειρία μας δείχνουν ότι κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, μεγάλο ποσοστό ανθρώπων αυξάνουν σημαντικά την κατανάλωση ψωμιού, πατάτας, ρυζιού και ζυμαρικών, επειδή αυτά τα τρόφιμα είναι εύκολα στην πρόσβαση και γρήγορα στην προετοιμασία, νηστίσιμα και πρακτικά. Το πρόβλημα ξεκινά όταν αυτά γίνονται σχεδόν η αποκλειστική δομή των γευμάτων. Ένα πιάτο αποτελούμενο μόνο από υδατάνθρακες δεν προσφέρει σταθερό κορεσμό, με συνέπεια να πεινάς πιο γρήγορα και να αναζητάς ξανά φαγητό ή σνακ. Δεν φταίνε οι υδατάνθρακες από μόνοι τους φταίει η «μονοτονία» και η «κακή ισορροπία» του πιάτου.

2. Χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης

Ένα ακόμα συχνό λάθος στη νηστεία είναι ότι η πρωτεΐνη μειώνεται δραστικά,  χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Ενώ γνωρίζουμε στην νηστεία ότι δεν καταναλώνουμε ζωικά τρόφιμα, παρόλ’ αυτά, δεν φροντίζουμε τον εμπλουτισμό της διατροφής μας με όσπρια, θαλασσινά, μανιτάρια, ξηρούς καρπούς ή συνδυασμούς φυτικών πηγών. Το αποτέλεσμα λοιπόν είναι ο χαμηλότερος κορεσμός, η μεγαλύτερη πείνα μέσα στη μέρα και συχνό τσιμπολόγημα. 

3. «νηστίσιμο ίσον υγιεινό»

Αυτό είναι και άλλη μια ακόμη παγίδα. Πολλοί θεωρούν ότι επειδή κάτι είναι νηστίσιμο, είναι αυτόματα και ελαφρύ, ποιοτικό ή υγιεινό. Στην πράξη όμως, αρκετά νηστίσιμα προϊόντα του εμπορίου είναι πλούσια σε φοινικέλαιο, ζάχαρη, αλάτι και περιέχουν ως επί το πλείστο υπερεπεξεργασμένα συστατικά. Μπορεί να μην έχουν γάλα ή αυγό, αλλά να παραμένουν διατροφικά φτωχά. Έτσι, κάποιος νομίζει ότι «προσέχει», ενώ στην ουσία καταναλώνει τροφές χαμηλής θρεπτικής αξίας και υψηλού θερμιδικού φορτίου. Θυμήσου ότι η ετικέτα «νηστίσιμο» δεν αποτελεί πιστοποιητικό ποιότητας.

4. Υπερβολική κατανάλωση τηγανητών

Η νηστεία συχνά συνοδεύεται από περισσότερα τηγανητά: πατάτες, κολοκυθάκια, καλαμαράκια, γαρίδες ή διάφορα νηστίσιμα σνακ. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι θερμίδες. Το τηγάνισμα αυξάνει σημαντικά την ενεργειακή πυκνότητα του γεύματος, δυσκολεύει την πέψη και πολλές φορές δημιουργεί αίσθημα βάρους, υπνηλία και δυσφορία. Όταν μάλιστα γίνεται σχεδόν καθημερινά, η συνολική ποιότητα της διατροφής πέφτει αισθητά. Ένα τρόφιμο που θα μπορούσε να είναι θρεπτικό, μετατρέπεται εύκολα σε γεύμα που επιβαρύνει τον οργανισμό περισσότερο απ’ όσο φαντάζεσαι.

5. Μεγάλα διαστήματα χωρίς φαγητό

Στη Μεγάλη Εβδομάδα αλλάζει το πρόγραμμα, αλλάζουν οι ώρες, αλλάζουν και τα γεύματα. Πολλοί μένουν πολλές ώρες νηστικοί και μετά φτάνουν στο επόμενο γεύμα με υπερβολική πείνα. Εκεί συνήθως τρώνε πιο γρήγορα, πιο πολύ και με λιγότερο έλεγχο. Αυτό δεν είναι θέμα «έλλειψης πειθαρχίας», αλλά φυσιολογική αντίδραση του σώματος. Όταν καθυστερείς πολύ να φας, αυξάνεται η πιθανότητα υπερκατανάλωσης. Η σταθερότητα στα γεύματα είναι πολύ πιο σημαντική απ’ όσο νομίζουμε, ειδικά μέσα σε περιόδους νηστείας.

6. Υποτίμηση των θερμίδων από τα «καλά» λιπαρά

Στη νηστεία μπαίνουν δυναμικά τρόφιμα όπως το ταχίνι, οι ελιές, οι ξηροί καρποί, το φυστικοβούτυρο και φυσικά το ελαιόλαδο. Όλα αυτά είναι ποιοτικές επιλογές, αλλά έχουν και κάτι κοινό: είναι ενεργειακά πυκνά. Δηλαδή μικρή ποσότητα μπορεί να δώσει πολλές θερμίδες. Το λάθος γίνεται όταν τα αντιμετωπίζουμε σαν «free» τρόφιμα επειδή είναι υγιεινά. Δεν χρειάζεται να τα φοβηθείς, ωστόσο πρέπει να τα διαχειριστείς με μέτρο. Αλλιώς, εύκολα ένα θεωρητικά ισορροπημένο γεύμα γίνεται πολύ πιο βαρύ από όσο υπολογίζεις.

7. Χαμηλή κατανάλωση λαχανικών

Παρότι η νηστεία συνδέεται θεωρητικά με περισσότερα φυτικά τρόφιμα, στην πράξη πολλοί τρώνε λιγότερα λαχανικά από όσο θα περίμενε κανείς. Συχνά το πιάτο γεμίζει με πατάτες, ψωμί, ρύζι ή όσπρια, αλλά τα λαχανικά μπαίνουν απλώς «για το καλό». Αυτό είναι λάθος, γιατί τα λαχανικά δεν είναι διακοσμητικά. Δίνουν όγκο στο γεύμα, αυξάνουν τον κορεσμό, ενισχύουν την πρόσληψη φυτικών ινών και βοηθούν τη συνολική ποιότητα της διατροφής. Χωρίς αυτά, το γεύμα χάνει την ισορροπία του και η πείνα επανέρχεται πιο γρήγορα.

8. Υπερκατανάλωση νηστίσιμων γλυκών

Ο χαλβάς, τα νηστίσιμα μπισκότα, οι σοκολάτες χωρίς γάλα και τα σπιτικά γλυκά με μέλι ή ταχίνι συχνά αποκτούν «άλλοθι» στη νηστεία. Το σκεπτικό είναι απλό: αφού είναι νηστίσιμα, μάλλον δεν πειράζουν. Εκεί όμως γίνεται το μπέρδεμα. Πολλά από αυτά παραμένουν πλούσια σε ζάχαρη και θερμίδες, ενώ η συχνή κατανάλωσή τους επηρεάζει τη ρύθμιση της όρεξης και αυξάνει τις λιγούρες μέσα στη μέρα. Δεν χρειάζεται να τα αποκλείσεις, αλλά σίγουρα δεν είναι τρόφιμα που μπορούν να μπαίνουν καθημερινά χωρίς μέτρο.

9. Κακή ενυδάτωση

Το νερό είναι ίσως ο πιο αδικημένος παίκτης της Μεγάλης Εβδομάδας. Ανάμεσα σε δουλειά, νηστεία, εκκλησία, τρέξιμο και αλλαγή ρουτίνας, πολλοί ξεχνούν να πίνουν επαρκές νερό. Και κάπου εκεί αρχίζει το μπέρδεμα: η ήπια αφυδάτωση συχνά μεταφράζεται από τον οργανισμό σαν πείνα ή σαν γενική έλλειψη ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι να τρως ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να διψάς. Επιπλέον, η χαμηλή ενυδάτωση επηρεάζει και την πέψη, κάτι που γίνεται ακόμα πιο αισθητό όταν η διατροφή είναι πλούσια σε όσπρια ή φυτικές ίνες.

10. Απότομη υπερφαγία το βράδυ της Ανάστασης

Αυτό είναι ίσως το πιο κλασικό και πιο αναμενόμενο λάθος. Μετά από μέρες νηστείας, πολλοί επιστρέφουν απότομα σε μεγάλες ποσότητες ζωικών τροφών, αυγών, μαγειρίτσας, ψωμιού και αλκοόλ, όλα μαζί και μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Το πεπτικό σύστημα όμως δεν λειτουργεί σαν διακόπτης on-off. Θέλει προσαρμογή. Όταν η επανεισαγωγή γίνεται απότομα, το αποτέλεσμα είναι συχνά στομαχόπονος, φούσκωμα, καούρα, δυσπεψία και αίσθημα βάρους. Η μετάβαση πρέπει να γίνεται σταδιακά. 

Βιογραφικό του Γιάννη Αντωνίου

Ο Αντωνίου Γιάννης είναι Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, απόφοιτος του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών, με επιπλέον σπουδές στο Wageningen University της Ολλανδίας.

Η βαθιά σχέση του με τον αθλητισμό από μικρή ηλικία, τον οδήγησε να εξειδικευτεί ως Personal Trainer στη σχολή Base Training (2015), ενισχύοντας τις γνώσεις του στην Εργοφυσιολογία και την προπονητική.

Αναγνωρίζοντας τη σημασία της ψυχολογίας και της συμπεριφοράς γύρω από τη διατροφή, συνέχισε με σπουδές στο Life Coaching (ΕΚΠΑ), στο Nutrition Coaching (Precision Nutrition, ΗΠΑ) και στο NLP Master Practitioner. Το 2019 εξειδικεύτηκε περαιτέρω στο Advanced Sports Nutrition από το Barça Innovation Hub.

Ο συνδυασμός επιστημονικής κατάρτισης, προπονητικής εμπειρίας και συμβουλευτικής καθορίζει το έργο του το οποίο έχει έναν βασικό σκοπό, να βοηθά ανθρώπους να βελτιώνουν όχι μόνο το σώμα τους, αλλά και τη σχέση τους με τη ζωή και το φαγητό δημιουργώντας συνήθειες που διαρκούν.